.
تاریخچه
پیشینه تاریخی سازمان حفاظت محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است و عیسی کلانتری ریاست آن را بر عهده دارد.

پیشینه

تخریب محیط زیست و بهره برداری بیش از حد منابع در کشور ما نیز همانند بسیاری از کشورهای جهان در طی قرن گذشته، چشمگیر بوده و تسریع در این روند در سال 1335 منجر به تشکیل دستگاهی مستقل به نام کانون شکار ایران، با هدف حفظ نسل شکار و نظارت بر اجرای مقررات مربوط به آن با هدف حفظ نسل شکار و نظارت بر اجرای مقررات مربوط به آن شد.

در سال ۱۳۴۶ در پی تصویب قانون شکار و صید (قانون شکار و صید، مصوب ۱۳۴۶/۳/۱۶)، سازمان شکاربانی و نظارت بر صید جایگزین کانون فوق شد. بر اساس قانون اخیر، سازمان شکاربانی و نظارت بر صید، مرکب از وزیران کشاورزی، دارایی، جنگ و شش نفر از اشخاص با صلاحیت بود.

بر اساس ماده ۶ قانون فوق، وظایف سازمان شکاربانی و نظارت بر صید از محدوده نظارت و اجرای مقررات ناظر بر شکار فراتر رفته و امور تحقیقاتی و مطالعاتی مربوط به حیات وحش ایران، تکثیر و پرورش حیوانات وحشی و حفاظت از زیستگاه آنها و تعیین مناطقی به عنوان پارک وحش و موزه‌های جانورشناسی را نیز دربر گرفت.

تلاش‌های اسکندر فیروز، باعث شد کانون شکار به سازمان شکاربانی و نظارت بر صید بدل شود که نقشی مهم در حفاظت از طبیعت ایران داشت؛ سازمانی که برگزاری کنوانسیون رامسر از دستاوردهای فعالیت‌های آن است.[۱]

در سال ۱۳۵۰ نام سازمان شکاربانی و نظارت بر صید به سازمان حفاظت محیط زیست و نام شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید به شورای‌عالی حفاظت محیط زیست تبدیل شد و امور زیست‌محیطی از جمله پیشگیری از اقدام‌های زیانبار برای تعادل و تناسب محیط زیست نیز به اختیارات قبلی آن افزوده شد.

در سال ۱۳۵۳ پس از برپایی کنفرانس جهانی محیط زیست در استکهلم و با تصویب قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست در ۲۱ ماده، این سازمان از اختیارات قانونی تازه‌ای برخوردار شد (قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، مصوب ۱۳۵۳/۳/۲۸) و از نظر تشکیلاتی نیز تا اندازه‌ای از ابعاد و کیفیت سازگار با ضرورت‌های برنامه‌های رشد و توسعه برخوردار شد.

اسکندر فیروز، مرداد سال ۱۳۵۶ از ریاست سازمانی که بنیان‌گذار آن بود، کناره‌گیری کرد. پس از آن تا پاییز سال بعد منوچهر فیلی ریاست دستگاه محیط زیست ایران را بر عهده داشت.

پس از انقلاب ۵۷ زمزمه‌هایی از تعطیلی این سازمان شنیده شد اما عده‌ای توانستند از عملی شدن این خواسته جلوگیری کنند.

پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار

پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار یک مؤسسه پژوهشی وابسته به سازمان حفاظت محیط زیست و تابع قوانین و مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار در سال ۱۳۹۳ مجوز قطعی فعالیت را با سه گروه پژوهشی اقتصاد محیط زیست، ارزیابی و مخاطرات محیط زیست، ایمنی زیستی و تنوع زیستی دریافت نمود.

دانشکده محیط زیست

دانشگاه محیط زیست یک مرکز آموزش عالی است که در سال ۱۳۵۱ توسط سازمان حفاظت محیط زیست در شهر کرج با نام مرکز آموزش عالی محیط زیست تأسیس شد. این مرکز در دوره‌های کاردانی و کارشناسی منابع طبیعی، اگروفارستی، محیط زیست، آلودگی محیط زیست، بازیافت، عمران، آب و فاضلاب، بهره‌وری، ایمنی و بهداشت صنعتی، روابط عمومی، کتابداری و و همچنین کارشناسی ارشد رشته‌های مهندسی شیمی - بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE)، مهندسی عمران - محیط زیست و از طریق کنکور سراسری دانشجو می‌پذیرد.

هیئت دولت در سفر استانی مورخ ۷ دی ماه ۱۳۸۹ خود مصوبه ارتقای مرکز آموزش عالی محیط زیست به «دانشگاه محیط زیست» را به تصویب رساند.

طرح‌های بین‌المللی سازمان

طرح حفاظت از تالابهای ایران

طرح حفاظت از زیستگاه درنای سیبری

طرح حفاظت از یوزپلنگ آسیایی

            طرح توانمندسازی جمهوری اسلامی ایران در مواجه با اثرات تغییر اقلیم

اهداف و وظایف کلی حفاظت محیط زیست

هدف:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره مندی صحیح و مستمراز محیط زیست بنحوی که ضمن حفظ تعادل مناسبات زیستی موجبات توسعه پایدار و بهبود، رشد و اعتلای کیفی انسان ها فراهم آید.

مهم‌ترین اهداف سازمان به ترتیب اهمیت عبارتند از:

  1. تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
  2. پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
  3. حفاظت از تنوع‌زیستی کشور، وسعت بخشیدن به منابع طبیعی.

وظایف اساسی سازمان :
حفاظت از اکوسیستم های طبیعی کشور و ترمیم اثرات سوء گذشته در محیط زیست
پیشگیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست
ارزیابی ظرفیت قابل تحمل محیط در جهت بهره وری معقول و مستمر از منابع محیط زیست
نظارت مستمر بر بهره برداری از منابع محیط زیست
برخورد فعال با زمینه های بحرانی محیط زیست شامل آلودگیهای بیش از ظرفیت قابل تحمل محیط
بررسی، مطالعه و تحقیق به منظور دستیابی یا حصول شناسائی در زمینه های زیر :

    • مطالعه عوامل مخرب و آلاینده‌های مختلف محیط زیست
    • به‌کارگیری فناوریهای سازگار با محیط زیست و ارائه دستورالعملهای زیست‌محیطی برای مکان‌یابی محل استقرار واحدهای صنعتی بزرگ، کشاورزی و سکونت‌گاه‌های انسانی
    • شناسایی و تعیین زیستگاه‌های بحرانی با ارزش زیست‌بومی بالا
    • گسترش همکاریهای منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه محیط زیست
    • تهیه و تدوین ضوابط و استانداردهای زیست‌محیطی برای مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب، خاک، هوا، مدیریت پسماندها و زباله‌های شهری، روستایی، صنعتی و کشاورزی، کنترل دخالت در اکوسیستمها بر حسب ظرفیتهای طبیعی آنها
    • گسترش آگاهی زیست‌محیطی
    • جمع‌آوری، نگهداری و نمایش گونه‌های گیاهی و جانوری از طریق ایجاد موزه‌ها و نمایشگاه‌های مختلف
    • اعمال نظارت و دخالت قانونی برای پیشگیری و منع ورود آلاینده‌ها به منابع زیست‌محیط

- عوامل آلوده کننده و مخرب محیط زیست در زمینه آب ، هوا ، خاک ، مواد زائد ، آفت کشها، کودهای شیمیائی ، سرو صدا و نظایر آنها

                -  چگونگی استقرار پدیده های عمرانی و توسعه کشور مانند واحدهای صنعتی، نیروگاهها، سدها، مجتمع های       کشاورزی وعمرانی و سکونت گاههای انسانی و نظایر آن

                  -   استفاده از تکنولوژی سازگار با محیط

                  - مناطقی که دارای ویژگیهای خاص و منحصر به فرد اکولوژیک می باشند و تعیین حدود آنها
گونه های با ارزش خاص و نادر در حال انقراض گیاهی و جانوری و زیستگاههای آنها و روابط اکولوژیک و تعیین پراکندگی آنها
                  - مسائل زیست محیطی منطقه ای با استفاده از همکاری کشورهای همجوار و همکاری بین المللی
                  - تهیه و تدوین ضوابط و استانداردهای زیست محیطی در زمینه های زیر :
                  -  هوا شامل هوای آزاد ، حد مجاز تخلیه کننده ها ، طبقه بندی منابع و عوامل آلوده کننده آب و تغییر و    تخریب مسیر رودخانه ها و انهدام تالابها و دگرگونی اکولوژیک دریاچه ها و دریاها
                  -  منابع خاک شامل آلوده کننده و فرساینده خاک

                  -  سروصدا شامل حد مجاز و تعیین ضوابط مکانی ،‌ زمانی و نوعی
مواد زائد و جامد شامل جمع آوری، حمل، دفع یا تبدیل و بازیافت مواد زائد وجامد از منابع روستائی، شهری، معدنی ، کشاورزی و غیره در مناطق مختلف کشور

                 - آفت کشها و کودهای شیمیائی شامل حد مجاز باقیمانده در محیط ، دفع یا معدوم نمودن و ممنوعیت مکانی، زمانی، نوعی، کمی و کیفی
                -  پوشش گیاهی و جانوران وحشی آلودگی های مواد نفتی ، فلزات سنگین ، سموم کشاورزی ، فاضلاب انسانی و ... در محیط های دریایی ( آب ، رسوب ،‌ آبزیان)
                - آموزش زیست محیطی به منظور اشاعه و ارتقاء سطح دانش و بینش زیست محیطی افرادجامعه برای ایجاد علاقه ، حس مسئولیت و مشارکت عمومی مردم کشور در حفاظت از محیط زیست با همکاری مراکز آموزشی و پژوهشی و رسانه های گروهی، تشکل های غیردولتی و بهره گیری از کلیه امکانات داخل کشور و در سطح بین المللی
                - ارزیابی و نظارت به منظور حصول اطمینان از کاربرد و کارآئی ضوابط و استانداردهای زیست محیطی
                - ایجاد موزه و نمایشگاه به منظور جمع آوری و نگهداری و نمایش نمونه ها و گونه های گیاهی و جانوران وحشی با توجیه جنبه های آموزشی و تحقیقاتی آنها و تاکسیدرمی جانوران وحشی جهت استفاده در نمایشگاه و موزه ها
                -  ایجاد توسعه و گسترش مراکز آموزش علمی و کاربردی زیست محیطی به منظور تامین و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز محیط زیست کشور با هماهنگی و همکاری وزارت فرهنگ و آموزش عالی و سایر مراجع ذیربط
               - مطالعه و بررسی اکوبیولوژی دریا و آلودگی های دریایی و تالابهای ساحلی
               -  مطالعه و ارزیابی وضعیت کمی و کیفی اجزای تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی کشور

               -  تدوین طرح ها و پروژه های تحقیقاتی و پژوهشی منطقه ای ، ملی و بین المللی در زمینه مسایل زیست محیطی

            - ارزشگذاری اقتصادی منابع طبیعی و هزینه های زیست محیطی ناشی از توسعه
            -  مطالعه و زمینه سازی جهت دستیابی به توسعه پایدار

وظایف اداره کل حفاظت محیط زیست استان قزوین

اداره کل حفاظت محیط زیست استان قزوین در راستای اهداف قانونی و تخصصی خود در محورهای محیط زیست انساني، محيط زيست طبيعي، امور نظارتي، امور ارتباطي و آموزشي، برنامه ها و وظايف متعددي را بر عهده دارد که مهمترين آنها به قرار زير است:

    •  اجرای قوانین و ضوابط مربوط به استقرار و فعالیت واحدهای صنعتی و خدماتی
    • کنترل واحدهای آلوده کننده محیط زیست و الزام آنها به رعایت ضوابط و استانداردهای موجود
    • جلوگیری از ادامه فعالیت واحدهای آلاینده
    • نمونه برداری، بررسی و کنترل مواد آلوده کننده محیط زیست در مراکز شهری و صنعتی
    • جلب همکاری دستگاههای اجرایی استان به منظور رعایت ملاحظات زیست محیطی
    • انجام طرحهای مطالعات محیط زیست انسانی استان با همکاری مراکز دانشگاهی
    • رسیدگی به شکوائیه ها و اختلافات مربوط به مسائل محیط زیست
    •  تعیین و شناسایی زیستگاهها و روابط بوم شناختی موجود بین گونه های حيات وحش و محيط آنها
    •  حفاظت از ذخایر طبیعی و تنوع زیستی در مناطق تحت پوشش
    •  ارائه راهکار و پیشنهاد جهت ترمیم اثرات سوء ناشی از فعالیتهای گذشته در محیط زیست طبیعي
    • سرشماری وحوش و تعیین میزان بهره برداری اصولی از حیات وحش استان
    •  تهیه و آماده نمودن نمونه های گیاهی، جانوری و غیره برای موزه های تاريخ طبيعي استان
    •  بازرسی و نظارت بر عملکرد اجرایی واحدهای تابعه اداره کل
    •  رسیدگی به شکایات مردمی در زمینه آلودگی‌های زیست محيطي
    •  اجرای قوانین شکار و صید قوانین حفاظت و بهسازی محیط زیست
    •  نشر فرهنگ زیست محیطی در بین افراد جامعه برای ایجاد علاقه در حفاظت از محیط زیست
    • تلاش در زمینه ارتقای دانش عمومی از طریق برگزاری مصاحبه ها، دوره های آموزشی، بازدیدها و انتشارات
    •  برقراری ارتباط اداره کل با دیگر دستگاهها و رسانه های همگانی به منظور تبادل اطلاعات در زمینه فعالیتهای سازمانی

خدمات

    • اعلام نظر زیست محیطی برای تأسیس، بهره‌برداری و فعالیت واحدهای توليدي
    •  انجام مطالعات زیست‌محیطی با همکاری مراکز دانشگاهی
    • ارائه خدمات آزمایشگاهی به اشخاص حقیقی و حقوقی
    • خدمات کتابخانه ای در زمینه تخصصی محیط زیست
    •  اعلام نظر در زمینه ورود و صدور جانوران وحشی
    •  صدور پروانه شکار و صید در مناطق آزاد استان
    • اطلاع رسانی و آموزش زیست محیطی همگانی
    • پایش آلودگی واحدهای صنعتی و خدماتی
    •  صدور مجوز بازدید از مناطق حفاظت شده
    •  رسیدگی به شکوائیه های زیست محیطی
    • صدور دفترچه شناسائی شکارچیان
    • حفاظت از تنوع زیستی استان

* * * حمایت از کالای ایرانی * * *