.
حیات وحش

منطقه حفاظت شده باشگل

منطقه حفاظت شده باشگل قلمرو زیستی گسترده ای از گونه های وحشی با ارزش می باشد و به دلیل موقعیت جغرافیایی و دارا بودن منابع اکولوژیکی از تنوع جانوري قابل توجهي برخوردار است که محافظت و حراست از آنها نقش عمده و اساسی را در حفظ ارزش های ژنتیکی ، تعادل بوم شناختی و اکوتوریسم خواهد داشت. از کل گونه های جانوری شناسایی شده در منطقه، 13گونه متعلق به پستانداران، گونه متعلق به پرندگان، گونه متعلق به خزندگان و گونه متعلق به دوزیستان هستند.

پستانداران:

 تاكنون 13 گونه پستاندار وابسته به 6 راسته و 6 خانواده و 12 جنس در منطقه حفاظت شده باشگل شناسايي شده است(فهرست گونه های شناسایی شده در جدول 1 آمده است).گوسفند وحشی و آهو از گونه های هدف حفاظتی منطقه محسوب می شوند. گوسفند وحشی منطقه باشگل از نژاد ارمنی(Ovis orientalis gmelini)است. هرچند قوچهایی که در جمعیت زمستانه دیده می شوند متفات بنظر می رسند که این می تواند فرضیه هیبریدی بودن برخی از گوسفندهای وحشی منطقه را مطرح نماید که نیاز به مطالعه و بررسی دارد و دلیل آن دامنه گسترش جغرافیایی نژاد البرزی و ارمنی است که در گذشته به همین منطقه ختم می گردید.

تفاوت جمعیت زمستانه و تابستانه گوسفند وحشی در منطقه مبین وجود مهاجرت منطقه ای است به نحوی که در فصول گرم از منطقه باشگل خارج شده و به ارتفاعات فيله ورين و مغول آباد(استان زنجان) در غرب منطقه باشگل مهاجرت نموده و زمستانها به منطقه بر مي گردند. آهو(Gazella subgutturosa)یکی دیگر از گونه های مهم و تحت حفاظت منطقه محسوب می شود که در حال حاضر جمعیت اندکی از آن در منطقه حفاظت شده باشگل در قسمت های دشتی جنوب منطقه که بیشتر آن اراضی زراعی است مشاهده می شود. در بین گوشتخواران، کفتار شاخص ترین گونه ای است که در منطقه امن حفاظت شده باشگل زادآوری دارد.

پرندگان:

منطقه حفاظت شده باشگل از لحاظ پرندگان نير حائز اهميت مي باشد هر چند تاكنون مطالعه دقیقی در زمینه شناسایی پرندگان منطقه صورت نگرفته است اما برخی از پرندگان خاص مناطق دشتي و كوهستاني در این منطقه به صورت مهاجر و يا بومي مشاهده می شوند. تاکنون 36گونه پرنده متعلق به 8 راسته و 20 خانواده در منطقه شناسایی شده اند. مهمترین این گونه ها عبارتند از: عقاب طلایی،سار گپه معمولی ، سارگپه پا بلند، پیغو، قرقی، دلیجه ، لیل، کبک ، کبک چیل، بلدرچین، باقرقره شکم سیاه، کبوتر چاهی، کوکوی معمولی، شاه بوف، جغد کوچک، شبگرد، زنبور خوار معمولی، سبز قبا، هدهد، چکاوک آسمانی، چلچله، دم جنبانک ابلق و خاکستری، سنگ چشم خاکستری، چکچک بیابانی، توکای سیاه، توکای باغی، کمرکولی کوچک، زردپره سرسیاه ،زردپره مزرعه،سهره جنگلی ، سهره معمولی، سار،کلاغ ابلق، کلاغ سیاه، زاغی

 

منطقه حفاظت شده طارم سفلي

 

منطقه طارم سفلي با دارا بودن بيش از 23 گونه پستاندار، 54 گونه پرنده زيستگاه مناسبي جهت زيست جانوران به شمار مي رود .از گونه هاي  مهم جانوري اين منطقه  مي توان به كل و بز،خرس قهوه اي،قوچ ارمني،گراز،گرگ،شغال،روباه،پلنگ،كبك معمولي،تيهو،عقاب طلايي،ليل،انواع مارها (مار تشي،يله مار،افعي زنجاني)،خانواده دوزيستان قورباغه و وزغ ها و گونه هاي ماهي اشاره كرد.

فهرست مهمترین  گونه هاي پستانداران ،پرندگان و خزندگان و دوزيستان منطقه مذكور در جداول زیر ارائه شده است.

جدول فهرست  پستاندارن  شناسایی شده منطقه طارم سفلي

رديف

نام فارسي

خانواده

گونه

1

پازن

Bovidae

Carpa aegagrus

2

پلنگ

Felidae

Panthera pardus

3

سیاهگوش

Felidae

Lynx lynx

4

قوچ و ميش ارمني

Bovidae

Ovis orientalis gmelini

5

خرس قهوه اي

ursidae

Ursus arctos

6

خوك وحشي

Suidae

Sus scrofa

7

تشي

Hystricidae

Hystix indica

8

گرگ

canidae

Canis lupus

9

شغال

canidae

Canis aureus

10

روباه معمولي

canidae

Vulpes vulpes

11

سمور

Mustelidae

Martes foina

12

راسو

nivalis

Mustela

13

خارپشت اروپايي

erinaceidae

Erinaceus europaeus

14

خرگوش

Leporidae

Lepus capensis

15

جرد ايراني

gerbilidae

Merpneus persicus

16

موش صحرايي

Muridae

Apodemus sylvaticus

17

موش خانگي

Muridae

Mus musculus

18

رودك

Mustelidae

Meles meles

19

شنگ

Mustelidae

Lutra lutra

20

ول آبزي

Microtidae

Arvicola terrestris

21

ول معمولي

Microtidae

Microtas arvalis

22

سنجابك درختي

gliridae

Forest dormous

23

دوپاي كوچك

Dipodidae

Allactaga elater

 

جدول فهرست پرندگان شناسایی شده منطقه طارم سفلي

رديف

نام فارسي

خانواده

گونه

1

چنگر

pallidae

Fulica otra

2

كمر كلي كوچك

sittidae

Sitta nemager

3

كمركلي بزرك

sittidae

Sitta tephronota

4

كبك چيل

phasianidae

Perdix perdix

5

تيهو

phasianidae

Ammoperdix griseogularis

6

دم جنبانك ابلق

motacillidae

Motacilla alba

7

غراب

corvidae

Corvus corax

8

سينه سرخ

Turdidae

Erithacus rubecuia

9

بلبل

Turdidae

Lucionios me garhynchos

10

سار

sturnidae

Sturnus vulgaris

11

گنجشك سينه سياه

sturnidae

Passer hispaniolensis

12

گنجشك درختي

sturnidae

Passer montanus

13

گنجشك خاكي

sturnidae

Petronia brachydactyla

14

گنجشك كوهي

sturnidae

Petronia petronia

15

سبزقبا

corraciiae

Coracias garrulus

16

هدهد

upuppidae

upupae

17

داركوب باغی

upuppidae

 

18

زاغي

corvidae

Pica pica

19

زاغ نوك سرخ

corvidae

Pyrrhocorox  pyrrhocorox

20

كلاغ ابلق

corvidae

Corvus corene

21

بلدرچين

phasianidae

Coturnix coturnix

22

كبوتر جنگلي

columbidae

Columba polumbus

23

فاخته

columbidae

Columba oenas

24

كبوتر چاهي

columbidae

Columba livia

25

قمري معمولي

columbidae

Streptopelia turtur

26

قمري خانگي

columbidae

Streptoprlia senegolensis

27

كوكو

cuculidae

Cuculus canorus

28

جغد كوچك

strigidae

Strix oluco

29

دال سياه

accipiteridae

Aegypius monachus

30

دال

accipiteridae

Gyps fulvus

32

شاهين

falconidae

Falco petergrinoides

33

بالابان

falconidae

Falco cherrug

34

بحري

falconidae

Falco peregrinus

35

دليجه

Falconidae

Falco tinnunculus

36

دليجه كوچك

Falconidae

Falco naumanni

37

كبك

Phasianidae

Alectoris chukar

38

اردك سرحنايي

Anatidae

Aythya ferina

39

سارگپه

Accipiteridae

Buteo buteo

40

طرلان

Accipiteridae

Accipiter gentilis

41

عفاب دو برادر

Accipiteridae

Nieraetus fasciatus

42

عقاب طلايي

Accipiteridae

Agulia chrysaetas

43

كركس

Accipiteridae

Nephron perchopterus

44

هما

Accipiteridae

Gypaetus barbatus

45

بوتيماركوچك

Ardidae

Lxobrychus minutus

46

حواصيل خاكستري

Ardidae

Ardea cinerea

47

كشيم كوچك

podicipedidae

Podiceps ruficcuis

48

كشيم گردن سياه

podicipedidae

Podiceps nigricouis

49

آنقوت

Anatidae

Tadorna ferruginea

50

كله سبز

Anatidae

Anos platythnchos

51

خوتكا

Anatidae

Anas crecca

52

گيلار

Anatidae

Anas penelope

53

فيلوش

Anatidae

Anas acuta

54

نوك پهن

Anatidae

Anas clypeata

 

 

منطقه حفاظت شده رودبار الموت غربی

حیات وحش: این منطقه با داشتن چندین شکارگاه نظیر تله ی ویار خارود وتله ی سفیداب و ازگنین ، ذخیره گاه انواع مختلفی از پستانداران وحشی چون پلنگ(در سالهاي اخيربيشترين مشاهدات پلنگ استان مربوط به منطقه مذكوربوده بطوريكه الموت غربي از زيستگاه هاي بارز پلنگ استان محسوب مي شود)- سياه گوش کل وبز کفتار- خرس- خرگوش- گراز- گرگ- شغال-روباه-تشی-جوجه تیغی،پرندگان شامل عقاب که گونه طلایی آن در این بخش دیده می شود.ونیز گونه های شاهین یا به گویش محلی «ال»که نام الموت برگرفته از این پرنده است.گونه نادر هما- سارگپه- لیل- قرقی- دلیجه -سبزقبا-دارکوب-انواع کبک«دری- معمولی-چیل»- تیهو-باقرقره- فاخته-سهره- مرغ مگس خوار- قمری- خانواده گنجشک سانان- کلاغ- زاغی-جغد- سار- بلدرچین- یاکریم و پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی نظیر آبچیلک- انواع مرغابیها - غاز- حواصیل و... که در فصل مهاجرت در کنار شاهرود مدت زمانی را صرف استراحت و تغذیه می کنند.خزندگان همچون انواع مارهای سمی و غیر سمی نظیر افعی البرزي- افعی زنجانی- تیرماروانواع مارمولک ها به همراه انواع دوزیستان ،لاک پشت ها،خرچنگها در این منطقه وجود دارند.وجود انواع منابع آبی و رودخانه بزرگ شاهرود و نینه رود مکان مناسبی را برای انواع خانواده كپور ماهيان و باربوسها وپرورش ماهيان قزل آلای رنگین کمان بوجود آورده است.

منطقه شکار و تیراندازی ممنوع اله آباد

 

منطقه اله اباد بدليل دارا بودن شرايط خاص يكي از مهمترين زيستگاههاي استان محسوب می شود انواع پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي شامل غاز خاکستری ، نوک پهن، فیلوش، کله سبز ،خوتکا، چنگر ، گیلانشاه ، آنقوت ، تنجه ، درنا ، فلامینگو ،حواصیل خاکستری، اگرت، خروس کولی، انواع آبچیلک و پرندگان خشکزی شامل هوبره ، کوکر شکم سیاه ، سنقر خاکستری ، سارگپه معمولی ،دال و انواع گنجشک سانان محسوب مي شود. پستانداران شاخص منتطقه روباه ،گرگ ، سنجاب زمینی وانواع دیگر جوندگان هستند. ماهی آفانیوس تنها ماهی این منطقه بوده که در خررود تا شور مشاهده می شود.

اهمیت حفاظت:

به لحاظ شرايط خاص زيستگاهي  و زمستان گذراني پرندگان مهاجر همواره تحت كنترل و حفاظت نيروهاي اجرايي قرار داشته ولی تاکنون جزو مناطق تحت مدیریت سازمان نبوده است لذا به دلایل ذیل ضرورت دارد تحت مدیریت سازمان قرار گیرد:

1- تنها زیستگاه پرنده ارزشمند هوبره در استان محسوب می شود که جمعیت آن در سالهای اخیر شدیدا در حال کاهش می باشد.

2-  ماهی آفانیوس (Aphanius sophiae ) به عنوان یکی از گونه های بومی و اندمیک ایران در این منطقه در رودخانه خررود تا شور زندگی می کند.

3- دو سایت مهم سرشماری پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی استان یکی خررود و شور و دیگری قارپوزآباد ( از قدیمی ترین سایت های سرشماری پرندگان سازمان از قبل از انقلاب تا کنون ) در محدوده این منطقه واقع شده اند.

4- تعدادی از گونه های پرندگان آبزی و کنار آبزی نظير چوب پا ،فالاروپ ،سليم طوقي كوچك، نوك خنجري،پرستو دريايي پشت سياه در مناطق تالابی آن زادآوری دارند.

5- حفاظت از منطقه از تخریب بیشتر پوشش گیاهی جلوگیری کرده و از توسعه مناطق بیابانی در شرق استان می کاهد.

6- قسمت های غیر تالابی منطقه درگذشته نه چندان دور یکی از زیستگاههای برجسته آهو در استان به شمار می رفت و حفاظت از منطقه می تواند شرایط را مجددا برای احیا آهو فراهم نماید.

7- بجزچند دامدارکوچ نشین(شتر دار) و دامداری سنتی ،روستا و معارضی در منطقه وجود ندارد.

 

منطقه شکار و تیراندازی ممنوع آوج- آبگرم

 

زيستگاه هاي بخش آوج و آبگرم در گذشته نه چندان دور ، یکی از شکارگاه های دشتی و کوهپایه ای مهم استان به شمار می آمد  و شاهد حضور پستاندارانی نظیر آهو ، کل و بز ، قوچ و میش و ... بوده لذا به دلایل گوناگون دیگر در این منطقه آهو و کل و بز مشاهده نمی شود و فقط تعداد اندکی قوچ و میش بومی ( قوچ ارمنی ) در منطقه به صورت پراکنده به سر می برند، علاوه بر گونه مذکور ،  بارزترین گونه منطقه سیاه گوش است در سال 1390 عکس و فیلم یک قلاده از آن توسط محیط بانان منطقه ضبط و گزارش گردید. کفتار ، گرگ ، شغال ، روباه ، گراز ، تشی ، جوجه تیغی ، خرگوش از دیگر پستانداران منطقه بشمار می روند .

از پرندگان بومی منطقه می توان به باقرقره ، کبک ، کبک چیل ، تیهو ، فاخته ، ابیا ، قمری ، سهره ، خانواده گنجشک سانان ، کلاغ ، زاغ ، سار ، بلدرچین ، یاکریم ، آبچیلک و انواع پرندگان شکاری شامل سارگپه ، لیل ، قرقی ، عقاب طلایی ، دلیجه ، شاهین ،بحري، بوف ، عقاب دشتی اشاره نمود . علاوه بر آن پرندگان مهاجر نظیر پرندگان آبزی و کنار آبزی مانند انواع مرغابی ها ، درنا ، خروس کولی ،غاز ، اردك مرمري(یکبار در سال87)، حواصیل ،اكراس،پرستو دريايي بال سفيد، گاو چرانك و...در فصل مهاجرت ، مدت زمانی را جهت استراحت و تجدید قوا دراطراف آب بندها ی منطقه و زمینهای کشاورزی سپری می کنند . همچنین از خزندگان و دوزیستان گونه های مختلف مارها ، وزق ، لاکپشت ، آگاما و ماهیان منطقه می توان به خانواده کپور ماهیان ( باربوسها) اشاره داشت.

 

منطقه شکار و تیراندازی ممنوع الموت شرقی

 

بيش از 23 گونه پستاندار، بيش‌از 120 گونه پرنده و بيش از 19 گونه خزنده ،3 گونه دوزيست و بيش از 20 گونه آبزي زندگي مي‌كنند كه گونه هاي شاخص‌آن عبارتنداز بز وحشي ، پلنگ، خرس قهوه‌اي، كبك دري، هما، انواع عقابها، كلاغ  نوك سرخ ، مار افعي،آگاما و انواع بارباروس‌ها را مي‌توان نام برد.

 

جدول فهرست پستانداران شناسایی شده منطقه شكار و تيراندازي ممنوع الموت شرقی

رديف

نام فارسي

خانواده

گونه

1

پلنگ

Felidae

Panthera pardus

2

خرس قهوه ای

 

 

3

بزكوهي

Boridae

Caora aegajrus

4

خارپشت اروپايي

Erinaceidae

Erinaceus europaeus

5

حشره خوار دندان سفيد

Soricidae

Crocidura leucodon

6

خرگوش

Leporidae

Lepus capenis

7

جرد ايراني

Gerbilidae

Merones persicus

8

موش صحرايي

Muridae

Apodemus sylvaticus

9

موش خانگي

Muridae

Mus musculus

10

سنجابك درختی

Gliridae

Glis glis

11

دوپاي كوچك

Dipodidae

Allactaga elater

12

تشي

Hystricidae

Hystrix  indica

13

گرگ

Canidae

Canis lupus

14

شغال

Canidae

Canis aureus

15

روباه معمولي

Canidae

Vulpes vulpes

16

سمور سنگي

Mustelidae

Martes foina

17

رودك

Mustelidae

Meles meles

18

شنگ

Mustelidae

Lutra lutra

19

خوك وحشي

Suidae

Sus scrofa

20

سیاهگوش

Felidae

Lynex linex

21

هامستر خاكستري

Microtidae

Cricetwus migratorius

22

ول آبزي

Microtidae

Arvicola terrestris

23

ول معمولي

Microtidae

Microtus arvalis

 

 

جدول فهرست پرندگان شناسایی شده در منطقه شكار و تيراندازي ممنوع الموت

ردیف

نام فارسي

خانواده

گونه

1

اردك سرسبز

Anatidae

Anas platyrhynchos

2

سارگپه

Accipiteridae

Buteo buteo

3

طرلان

Accipiteridae

Accipiter gentiles

4

عقاب دو برادر

Accipiteridae

Hieaetus fasciatus

5

عقاب طلايي

Accipiteridae

Agulia chrysaetus

6

كركس

Accipiteridae

Nephron perchopterus

7

هما

Accipiteridae

Gypaetus barbatus

8

کرکس مصری

Accipiteridae

Aegypius monachus

9

دال

Accipiteridae

Gyps fulvas

10

شاهين

Falconidae

Falco pelegrinoides

11

بالابان

Falconidae

Falco cherrug

12

بحري

Falconidae

Falcoperegrinus

13

دليجه

Falconidae

Falcotinnuculus

14

دليجه كوچك

Falconidae

Falco naumanni

15

كبك

Phasianidae

Alectoris chukar

16

بلدرچين

Phasianidae

Coturniu coturniu

17

كبوتر جنگلي

Columbidae

Columba polumbus

18

فاخته

Columbidae

Columba oenas

19

كبوتر چاهي

Columbidae

Columba livia

20

قمري معمولي

Columbidae

Streptopelia turtur

21

کوکو

Cuculidae

Cuculus canorus

22

جغدکوچک

Strigidae

Strix oluco

23

سبز قبا

Corracidae

Coracias garrulous

24

هدهد

Upupidae

Upupa epops

25

قمري خانگي

Columbidae

Streptoprlia senegalensis

26

زاغي

Corvidae

Pica pica

27

کلاغ نوك سرخ

Corvidae

Pyrrhocorax  pyrrhocorax

28

كلاغ ابلق

Corvidae

Corvus corene

29

غراب

Corvidae

Covus corax

30

سينه سرخ

Turdidae

Erithacus rubecula

31

بلبل

Turdidae

Lucinios megarhynchos

32

سار

Sturnidae

Sturnus vulgaris

33

چنگر

Rallidae

Fulica atra

34

كمركولي كوچك

Sittidae

Sittenmager

35

كمركولي بزرگ

Sittidae

Sitta tephranota

36

كبك چيل

Phasianidae

Perdix perdix

37

تيهو

Phasianidae

Ammoeperdix griseoguaris

38

دم جنبانك ابلق

Matacillidae

Matacilla alba

 

 

* * * حمایت از کالای ایرانی * * *